Naar een duurzame Bijlmerflat

De flats Hakfort en Huigenbos zijn de laatst gebouwde Bijlmerflats en hebben een uitgesproken karakter. Met hun geknikte vorm, korte galerijen en gunstig gelegen balkons vormen ze een herkenbaar ensemble in een groene, waterrijke omgeving in Amsterdam Zuidoost. Binnen de grootschalige gebiedsontwikkeling in de H-buurt nemen deze flats een bijzondere positie in.

Een urgente aanleiding

De directe aanleiding voor dit project is helder en urgent:

• Hoge energielasten voor bewoners en eigenaar Rochdale.
• Een verouderd en storingsgevoelig verwarmingssysteem.
• Nog volledig gasgestookte woningen.
• Complexe en foutgevoelige energie-afrekeningen.

In het kader van de Nationale prestatieafspraken is vastgelegd dat de woningvoorraad in 2050 aardgasvrij moet zijn. Dit vraagt om tijdige en doordachte keuzes, zeker bij grootschalige complexen als Hakfort en Huigenbos.

Van eerdere renovatie naar volgende stap

Tijdens de renovatie van 2005–2007 zijn badkamers, keukens, entrees en plinten vernieuwd en is de uitstraling versterkt met kleur en gebogen vormen. Die ingrepen waren vooral functioneel en esthetisch. Nu ligt er een volgende, complexe opgave:

Hoe maken we 818 woningen energiezuinig en (op termijn) gasloos, zonder de leefbaarheid uit het oog te verliezen?

Brede bandbreedte aan scenario’s

De opdracht was om verschillende toekomstscenario’s te onderzoeken, binnen een brede bandbreedte:

• Niets doen / geen verduurzamingsproject.
• Energiezuinig en comfortabel maken met behoud van gas.
• Energiezuinig en comfortabel maken met voorbereid op (op termijn) gasloos.
• Een volledig energiezuinig en gasloos scenario.

Belangrijke randvoorwaarden daarbij waren:

• Uitvoering in bewoonde staat.
• Werken volgens de Amsterdamse Kaderafspraken.
• Technisch, financieel én sociaal haalbaar en uitvoerbaar.

De uitdaging zat niet alleen in techniek en financiën, maar vooral in het vinden van een gedragen richting binnen een complex speelveld van belangen, zorgen en ambities.

Eerdere pogingen om dit project vooruit te brengen lieten zien dat een top-down aanpak onvoldoende werkte. Daarom koos PLEK bewust voor een andere route.

Bottom-up en samen

We startten met een zorgvuldig, stapsgewijs proces, waarin samenwerking centraal stond. Niet alleen met Rochdale en partners, maar nadrukkelijk ook met de bewonersvertegenwoordiging.

Onze aanpak kenmerkte zich door:

• Vroegtijdige betrokkenheid van bewoners.
• Transparantie over keuzes, dilemma’s en consequenties.
• Ruimte voor zorgen, vragen en nuance.
• Samen onderzoeken in plaats van zenden.

Scenario’s inzichtelijk maken

Samen met het interne planteam van Rochdale onderzochten we meerdere verduurzamingsscenario’s. Om goede gesprekken mogelijk te maken, hebben we deze scenario’s concreet en vergelijkbaar gemaakt.

Daarbij maakten we gebruik van:

• Een heldere afwegingsmatrix.
• Visualisaties en schetsen op flappen.
• Toelichting op technische, financiële en sociale impact.
• Duidelijke voor- en nadelen per scenario.

Dit hielp om het gesprek te voeren op basis van feiten, zonder het menselijke perspectief te verliezen.

Van voorkeur naar besluit

Door consequent oog te houden voor wat bewoners belangrijk vinden, ontstond stap voor stap vertrouwen en rust in het proces. Dat leidde tot een gedragen voorkeursrichting.

• De bewonersvertegenwoordiging gaf een positief advies.
• Het PvE-besluit is intern vastgesteld.
• De Ontwikkelfase is gestart.

In deze fase werken we het voorkeursscenario verder uit tot een definitief plan, waarop formeel instemming wordt gevraagd aan bewoners en opdrachtgever. Daarna volgt besluitvorming over de Uitvoeringsfase.

Succes zat hier niet in snelheid, maar in zorgvuldigheid.